SEXEDPL
720 720 020

SEXEDPL × Diagnostyka

Sprawdź.Zbadaj. Zadbaj.

Profilaktyka nie musi być trudna ani nudna — może być częścią codziennych rozmów i wyborów. Co miesiąc poruszamy ważny temat zdrowotny — od hormonów i skóry, przez zdrowie seksualne, po profilaktykę onkologiczną — i zamieniamy go w prosty komunikat.

Pytamy was co miesiąc

Co mówią
badania Ipsos.

44% Polek i Polaków przyznaje, że ich wiedza o HPV jest mała
17% osób, które słyszały o HPV, wykonało test w jego kierunku
63% przyznaje, że nie potrafi się naprawdę wyłączyć
70% osób w wieku 18–65 przyjmowało w ostatnim roku suplementy

Temat miesiąca

Przewijaj w bok,
jak relacje.

Wybierz temat. Każda karta to jedna liczba z badania.

Ile wiemy o HPV?

44% Polek i Polaków przyznaje, że ich wiedza o HPV jest mała. Co piąta osoba nigdy o nim nie słyszała. HPV zna 89% osób z wyższym wykształceniem i tylko 64% z wykształceniem podstawowym lub zawodowym. W tej drugiej grupie co trzecia osoba nigdy nie słyszała o tym wirusie. Największe różnice widać wśród osób w wieku 18–24 lata: o HPV słyszało 90% młodych Polek i tylko 70% młodych Polaków. Znać nazwę, ale wiedzieć, co się za nią kryje, to dwie różne rzeczy. Wśród osób, które słyszały o HPV, zaledwie 17% wykonało test w jego kierunku. Tylko co piąta osoba wie, że test HPV HR może być stosowany zamiast tradycyjnej cytologii. Po 44. roku życia liczba testów gwałtownie spada; wśród kobiet w wieku 55–65 lat tylko 7% wykonała taki test.

Jakie badania
w jakim wieku?

Ogólne rekomendacje — mogą się różnić zależnie od czynników ryzyka. Zawsze uwzględnij historię rodzinną.

20–30 lat

Morfologia, glukoza, lipidogram — co roku. Test HPV albo cytologia (kobiety 25–64 lata) — co 3–5 lat. USG transwaginalne — co roku. Samobadanie piersi lub jąder — raz w miesiącu.

30–40 lat

Jak wyżej, oraz TSH według zaleceń lekarza, USG piersi według wskazań i poziom witaminy D — co roku.

40–50 lat

Coroczny lipidogram i glukoza, EKG spoczynkowe, mammografia (kobiety 45–74) co 2 lata, badanie prostaty u urologa, USG jamy brzusznej, cytologia lub test HPV co 3–5 lat.

50+ lat

Kolonoskopia w programie przesiewowym, PSA po konsultacji, densytometria po menopauzie według wskazań, kontrola ciśnienia, cukru i cholesterolu co roku, RTG klatki piersiowej.

W każdym wieku

Raz w roku wizyta u lekarza rodzinnego, nawet jeśli czujesz się zdrowo. Kontrola słuchu i wzroku oraz coroczny przegląd stomatologiczny.

Bezpłatnie na NFZ

Programy
profilaktyczne NFZ.

Aktualne zasady warto sprawdzić w placówce POZ lub na stronie NFZ — programy mogą się zmieniać.

Rak szyjki macicy

Dla kobiet 25–64 lata, co 5 lat: test HPV HR z genotypowaniem; jeśli wynik jest dodatni, z tego samego materiału robi się cytologię na podłożu płynnym (LBC).

Rak piersi

Dla kobiet 45–74 lata: mammografia co 2 lata, bez skierowania.

Piersi w Polsce

Rak jelita grubego

Kolonoskopia dla osób 50–65 lat, a młodszych (40–49 lat), jeśli w rodzinie występował rak jelita grubego.

Moje Zdrowie

Dla osób powyżej 20. roku życia, bez górnej granicy wieku: pakiet badań (m.in. morfologia, cholesterol, glukoza, próby wątrobowe, PSA u mężczyzn).

Szczepienia

Szczepienia obowiązkowe i zalecane, np. HPV i grypa w określonych grupach.

Bye Bye HPV

Najczęściej zadawane pytania

Pytacie,
odpowiadamy.

Dlaczego odkładamy badania profilaktyczne?

Najczęściej dlatego, że „nic nas nie boli”. Jeśli nie odczuwamy wyraźnych objawów, łatwo uznać, że kontrola nie jest pilna. Część osób obawia się wyniku. Dochodzą do tego kwestie praktyczne: brak czasu, długie terminy wizyt czy trudności organizacyjne. Problem w tym, że wiele chorób rozwija się bezobjawowo i daje o sobie znać dopiero w zaawansowanym stadium.

Co może się stać, jeśli przez lata nie wykonujemy badań?

Brak regularnej kontroli zwiększa ryzyko późnego wykrycia chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia lipidowe czy nowotwory. Wczesne stadia wielu schorzeń są łatwiejsze w leczeniu i dają większą szansę na pełne wyleczenie. Zwlekanie może oznaczać bardziej skomplikowane leczenie i większe ryzyko powikłań.

Jakie podstawowe badania powinien wykonywać każdy dorosły?

Morfologia krwi, glukoza na czczo, lipidogram, próby wątrobowe, TSH, kreatynina, kwas moczowy, badania na choroby przenoszone drogą płciową, pomiar ciśnienia, ogólne badanie moczu, kontrola słuchu i wzroku oraz coroczny przegląd stomatologiczny. Zwykle raz w roku lub co 2 lata — zależnie od wieku, stanu zdrowia i zaleceń lekarza.

Jakie badania można wykonać na NFZ?

Na skierowanie od lekarza POZ lub w programach profilaktycznych m.in.: morfologia, badanie moczu, glukoza, lipidogram, EKG, USG i RTG (na skierowanie), cytologia lub test HPV, mammografia, kolonoskopia (w programie), ferrytyna, witamina B12, kwas foliowy, CRP, przeciwciała anty-HCV, badania tarczycy i inne. Zakres zależy od wskazań medycznych.

Czy potrzebuję skierowania na badania profilaktyczne?

Na większość badań w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ. Wyjątkiem są badania przesiewowe — np. mammografia czy cytologia — gdzie w określonych grupach wiekowych skierowanie nie jest wymagane.

Jak często chodzić do lekarza rodzinnego, jeśli czuję się zdrowo?

Przynajmniej raz w roku, żeby skontrolować podstawowe parametry. Częściej przy chorobach przewlekłych, obciążeniach rodzinnych lub innych czynnikach ryzyka.

Czy młode osoby również powinny się badać?

Tak. Choroby metaboliczne, zaburzenia hormonalne czy problemy z ciśnieniem coraz częściej dotyczą osób przed 40. rokiem życia. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala uniknąć poważniejszych problemów w przyszłości.

Dlaczego profilaktyka jest ważniejsza, niż się wydaje?

Bo zdrowie rzadko pogarsza się nagle. Najczęściej zmiany zachodzą stopniowo i bezobjawowo. Regularne badania to sposób, by zauważyć je w odpowiednim momencie. Odkładanie kontroli może wydawać się drobną decyzją, ale w perspektywie lat może przesądzić o jakości i długości życia.

Sprawdź, zbadaj, zadbaj.

Zacznij od jednego badania w tym miesiącu — i od rozmowy o nim z kimś bliskim.

Partner: Diagnostyka. Partner badawczy: Ipsos — badania CAWI na reprezentatywnych, kwotowych próbach Polek i Polaków w wieku 18–65 lat (m.in. 14–16 lutego 2026, N=1041).

Ilustracje: Pablo Stanley (pakiet Transhumans).