Nie każdy mężczyzna? Ale zawsze jakiś mężczyzna. Co wydarzyło się na Uniwersytecie Cornell

Rozmowa o przemocy seksualnej wobec kobiet nie sprowadza się wyłącznie do pytania, ilu mężczyzn dopuszcza się gwałtu. Dotyczy również tego, ilu widzi przekraczanie granic i milczy. Ilu widzi, że kobieta jest odurzona, ale uznaje, że to nie ich sprawa. Dotyczy także tych, którzy po wszystkim dokładniej analizują zachowanie skrzywdzonej kobiety niż mężczyzny, który dopuścił się przemocy.

„Not all men, but always a man”

Nikt nie twierdzi, że każdy mężczyzna jest gwałcicielem. Nie wszyscy mężczyźni stosują przemoc i mężczyźni również mogą jej doświadczyć. Jednocześnie nie da się uczciwie rozmawiać o przemocy wobec kobiet, ignorując jej płciowy charakter.

A jak wygląda to w Polsce?

Wyniki naszego badania „Imprezowa Mapa Polski”, przygotowanego przez agencję Y&Lovers, pokazują, jak powszechne jest zetknięcie się z przemocą seksualną podczas imprez. Chodzi zarówno o najpoważniejsze formy przemocy, jak gwałt, jak i niechciany dotyk, nachalne nagabywanie czy seksualne komentarze, które bywają lekceważone i normalizowane przez otoczenie.

Jeżeli tak wiele osób było świadkami przemocy seksualnej, oznacza to, że bardzo wielu z nas przynajmniej raz znalazło się nie tylko w roli potencjalnej osoby pokrzywdzonej, ale także w roli kogoś, kto mógł zobaczyć, że przekraczane są czyjeś granice.

Przez lata bezpieczeństwo podczas imprez sprowadzaliśmy przede wszystkim do porad kierowanych do kobiet. Pilnuj drinka. Nie pij za dużo. Wracaj ze znajomymi. Wszystkie te działania mogą zwiększać bezpieczeństwo. Ale jest coś głęboko niewłaściwego w systemie, w którym ciężar zapobiegania gwałtowi spada przede wszystkim na kobietę, która może go doświadczyć.

Może zamiast pouczać kobiety i mówić im, by pilnowały swojej szklanki, powinniśmy uczyć mężczyzn, żeby nie wykorzystywali kobiet, które nie są zdolne świadomie powiedzieć „tak”.

Osoba, która doświadczyła przemocy seksualnej, może się zachowywać w różny sposób

Oczekujemy, że powinna natychmiast uciec. Zadzwonić na policję. Zerwać kontakt ze sprawcą. Pamiętać każdy szczegół. Tyle że nie zawsze zachowamy się według takiego scenariusza.

Może być roztrzęsiona, ale może też wydawać się spokojna. Może od razu nazwać doświadczenie gwałtem albo przez wiele dni próbować zrozumieć, co właściwie się wydarzyło. Może czuć wstyd, obwiniać siebie, racjonalizować wydarzenia. Może nadal kontaktować się ze sprawcą. Może pamiętać fragmenty sytuacji, a innych nie.

Dlaczego nie krzyczała?

Wydaje nam się, że osoba, która nie chce seksu, będzie się bronić. Krzyczeć. Kopać. Uciekać. Nie zawsze musi to tak wyglądać. Jedną z dobrze opisanych reakcji organizmu na ekstremalne zagrożenie jest tzw. zamrożenie. Nie jest to świadoma decyzja o pozostaniu biernym, tylko moment, gdy ciało może po prostu przestać współpracować.

„Boys will be boys” nie jest wyjaśnieniem

Chcemy myśleć o gwałcie jak o czymś, czego dopuszczają się wyjątkowo źli ludzie. Tymczasem granice przekraczane są również w mieszkaniach, akademikach, klubach, na domówkach i imprezach. Przez osoby poznane chwilę wcześniej i przez mężczyzn, których znamy. Nie musimy czekać na wyrok, żeby wyciągnąć z tej historii lekcje.

• Jeśli widzisz pijaną osobę, nie wykorzystuj jej.
• Jeśli nie wiesz, czy kobieta jest w stanie świadomie wyrazić zgodę, nie uprawiaj z nią seksu.
• Jeśli odsuwa się, „zamiera” albo nie jest w stanie podjąć decyzji, zatrzymaj się.
• Kiedy widzisz, że twój kolega przekracza granice, zareaguj.

To naprawdę nie jest skomplikowane.