Ciało · 6 min czytania
Co naprawdę dzieje się podczas mammografii i czy to boli?
Pierwsza mammografia potrafi stresować. To normalne. Perspektywa, że ktoś ściska twoje piersi między płytkami dużego urządzenia, nie brzmi szczególnie zachęcająco. Ale spokojnie — to badanie nie jest bolesne i może uratować życie.

Opublikowano: 23 października 2025 · Ostatnia aktualizacja: 16 września 2026
Czym jest mammografia?
Mammografia to zdjęcie rentgenowskie piersi, które pozwala wykryć zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie. Lekarze zalecają, by osoby z piersiami zaczynały regularne badania po 40. roku życia — najlepiej co dwa lata. Jeśli w rodzinie występuje rak piersi lub zdiagnozowano mutację genową (np. BRCA1, BRCA2), mammografia powinna być wykonywana od młodszych lat, często już po 30. roku życia, i to częściej niż raz w roku.
Wczesne wykrycie raka piersi daje ogromne szanse na całkowite wyleczenie i mniej agresywne leczenie. Im mniejsze i mniej zaawansowane są nowotwory wykryte podczas badań przesiewowych, tym większe szanse na pełne wyzdrowienie.
Czy mammografia boli? Nie. Może być nieprzyjemna, niekomfortowa, ale nie powinna boleć. Przez kilkanaście sekund pierś jest delikatnie uciskana między dwiema płytami: jest to potrzebne, żeby dobrze rozłożyć tkankę piersi i uzyskać wyraźny obraz. Niektóre osoby czują lekki dyskomfort, zwłaszcza tuż przed miesiączką, gdy piersi są bardziej wrażliwe. Ale to tylko chwila i naprawdę da się to wytrzymać.
Krok po kroku
Jak wygląda
mammografia?
Now
Kompresja — kilkanaście sekund
Krok 01
Krótki wywiad
Technik_czka elektroradiolog_żka pyta o ciążę, miesiączkę, wyczuwalne guzki, operacje piersi. Następnie w kabinie zdejmuje się ubranie od pasa w górę, łącznie ze stanikiem i dłuższą biżuterią z szyi.
Krok 02
Ułożenie piersi
Technik_czka własnoręcznie układa pierś na specjalnej płycie detektora. Tkankę trzeba odpowiednio naciągnąć, aby objąć badaniem jak największy obszar gruczołu, w tym obszar pod pachą.
Krok 03
Kompresja — kilkanaście sekund
Z góry obniża się plastikowa płyta kompresyjna, która spłaszcza pierś. Uczucie ucisku bywa nieprzyjemne lub wręcz bolesne, ale jest niezbędne: zmniejsza grubość tkanki, co pozwala użyć mniejszej dawki promieniowania i uzyskać ostry obraz.
Krok 04
Cztery zdjęcia
Dla każdej piersi wykonuje się standardowo dwa zdjęcia pod różnymi kątami: góra-dół oraz skośnie. Na moment trzeba wstrzymać oddech. Po czterech zdjęciach aparat zwalnia ucisk i badanie jest zakończone.
Krok 05
Około 30 minut i po wszystkim
Całość trwa około 30 minut. Większość osób nie odczuwa po badaniu żadnego bólu. Czasem piersi są lekko tkliwe, ale to szybko mija; pomaga ciepły kompres albo tabletka przeciwbólowa. Delikatne zaczerwienienie skóry po ucisku znika w ciągu kilku godzin.
Przed badaniem
Nie musisz się
specjalnie przygotowywać.
Ale dobrze wiedzieć kilka rzeczy. Odwróć kartę.
Bez kosmetyków
W dniu badania.
Nie używaj dezodorantu, talku, balsamu ani perfum w okolicy pach i piersi — mogą zakłócić obraz.
Strój
Dwuczęściowy.
Najlepiej załóż dwuczęściowy strój, żeby łatwo było zdjąć tylko górę.
Boisz się bólu?
Jest na to sposób.
Jeśli boisz się bólu, możesz wcześniej wziąć ibuprofen.
Termin
Poza miesiączką.
Jeśli możesz, umów badanie w terminie, gdy nie masz miesiączki — piersi są wtedy mniej wrażliwe.
Nie musisz się też martwić o promieniowanie. Dawka, jaką wykorzystuje mammografia, jest bardzo mała i bezpieczna.
Kiedy dostaję wyniki mammografii?
Nie ma wyniku od ręki. Radiolog_żka musi w skupieniu przeanalizować wszystkie projekcje. Na NFZ czas oczekiwania na opis wynosi zazwyczaj od kilku dni do 2–3 tygodni, w zależności od obciążenia placówki. Jeśli ma się założoną kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, badanie i opis realizowane są priorytetowo (często w ciągu kilku dni).
Wyniki najczęściej odbiera się osobiście w rejestracji. W przypadku badań wykonywanych w mammobusach lub w ramach programów profilaktycznych wynik często wysyłany jest listem poleconym lub placówka dzwoni z prośbą o pilne stawienie się po odbiór (gdy coś wzbudziło niepokój).
Jeśli konieczne jest wykonanie dodatkowych badań, wynik zawiera informację o potrzebie dalszej diagnostyki, szczegółowy opis oraz skierowanie i listę ośrodków, w których można ją przeprowadzić. Dołączony zostaje również komplet wykonanych klisz.
Co zrobić, gdy wynik jest nieprawidłowy?
Jeśli mammografia wykaże niepokojące zmiany, placówka realizująca badanie ma obowiązek skierować Cię na tzw. etap diagnostyki pogłębionej. Obejmuje on darmowe badania uzupełniające: USG piersi, mammografię celowaną oraz biopsję (najczęściej gruboigłową lub mammotomiczną pod kontrolą RTG).
Dlaczego warto regularnie się badać?
Rak piersi to wciąż najczęściej diagnozowany nowotwór u kobiet. Regularne badania to sposób, żeby wykryć zmiany, zanim staną się groźne. Kiedy rak zostanie wykryty wcześnie, często wystarczy krótsze leczenie i można uniknąć chemioterapii czy mastektomii. To nie tylko ratuje życie, ale też skraca drogę do zdrowia.
Mammografia może być trochę stresująca, ale to jeden z tych momentów, kiedy warto przełamać lęk. Zrób to dla siebie. I przypomnij o tym komuś, kogo kochasz!
Komu przysługuje bezpłatna mammografia?
- masz 45–74 lata;
- w ciągu ostatnich 2 lat nie miałaś mammografii w ramach profilaktyki zdrowotnej (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia);
- zakończyłaś okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostajesz w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) — zalecenie badania co 12 miesięcy;
- zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu — zalecenie badania co 12 miesięcy.
Jak się umówić przez IKP?
Na mammografię przez centralną e-rejestrację możesz umówić się przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP albo w placówce, która ma umowę z NFZ w ramach profilaktyki raka piersi.
- zaloguj się na IKP,
- wybierz „E-rejestracja” › „Umawianie wizyty” › „Umów badanie profilaktyczne”,
- wybierz program: profilaktyka raka piersi,
- wskaż datę i miejsce (miejscowość lub kod pocztowy),
- wybierz termin z propozycji i zatwierdź.
Czytaj także
Więcej
na ten temat.
Czytaj na tej stronieBezpłatne szczepienia przeciw HPV także dla młodych dorosłych. Co zmienia się od 1 października?
Czytaj na tej stronieAntykoncepcja dla mężczyzn. Jakie nowe metody są badane?
Czy mężczyzna może zrobić test na HPV?Najnowsze
- Czy mężczyzna może zrobić test na HPV?
- Nie każdy mężczyzna? Ale zawsze jakiś mężczyzna. Co wydarzyło się na Uniwersytecie Cornell
- Bezpłatne szczepienia przeciw HPV także dla młodych dorosłych. Co zmienia się od 1 października?
- „Skincare robię dwa razy dziennie”. Jak kosmetyki stały się częścią świata 10-letnich dziewczynek
- Czym jest unikający styl przywiązania? Rozmawiamy z psycholożką Laurą Klimczak
Tematy
Piersi w Polsce.
Samobadanie, USG i mammografia: kiedy, jak często i co zrobić, gdy coś Cię niepokoi.